Tuổi sinh học

I. Tuổi sinh học mới chính là tuổi thực của một người.
II. Đo tuổi sinh học bằng cách nào ?

I. Tuổi sinh học mới chính là tuổi thực của một người.

Tuổi sinh học (biological age) quan trọng hơn tuổi trên giấy tờ (hay “tuổi đời”, chronological age), tuổi sinh học mới chính là tuổi thực của một người, vì những lý do sau đây.

1. Phản ánh tình trạng sức khỏe thực tế
Tuổi sinh học phản ánh chính xác hơn tình trạng lão hóa và sức khỏe tổng thể của cơ thể. Nó dựa trên các chỉ số sinh học và chức năng của các cơ quan quan trọng, chứ không chỉ đơn thuần là số năm đã sống[1][3].

Tùy theo tình trạng sức khỏe, tuổi sinh học của một người có thể nhiều hay ít hơn tuổi trên giấy tờ của người ấy.

Tuổi sinh học mới chính là tuổi thực của một người. Thật vậy, có những người mới 35 – 45 tuổi trên giấy tờ nhưng do không có một lối sống khoa học, do di truyền hay bệnh tật hoặc do môi trường sống, tuổi sinh học của họ có thể là 55 – 65 tuổi hay nhiều hơn nữa.

Ngược lại, có những người có tuổi đời là 60 – 70 tuổi hoặc hơn, nhưng nhờ có một lối sống khoa học và có yếu tố di truyền tích cực, nên tuổi thực (tức tuổi sinh học) chỉ vào khoảng 40 – 50.

Nghiên cứu cho thấy tuổi sinh học có khả năng dự đoán nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tuổi tác và tỷ lệ tử vong tốt hơn so với tuổi trên giấy tờ (tức “tuổi đời”)[2][4]. Điều này giúp tuổi sinh học đánh giá chính xác hơn tình trạng sức khỏe của một người[7].

Không ai thay đổi được tuổi đời, nhưng ai cũng có thể thay đổi tuổi sinh học (TSH) – làm hạ TSH xuống hay làm tăng TSH lên.

Giữa hai câu hỏi, câu hỏi nào nên đặt ra: Bạn ấy bao nhiêu tuổi đời? Và bạn ấy sẽ có thể sống khỏe mạnh, làm việc và yêu thương đến bao lâu nữa?

2. Phản ánh sự khác biệt cá nhân
Mỗi người có tốc độ lão hóa khác nhau do các yếu tố di truyền, môi trường và lối sống. Tuổi sinh học có thể phản ánh những khác biệt này, trong khi tuổi trên giấy tờ thì không[3].

3. Đánh giá hiệu quả can thiệp chống lão hóa
Tuổi sinh học có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp nhằm làm chậm quá trình lão hóa, trong khi tuổi trên giấy tờ không thể thay đổi[1].

Tóm lại, tuổi sinh học mới chính là tuổi « thực », vì cung cấp thông tin chi tiết và chính xác hơn về tình trạng sức khỏe của cơ thể, giúp đưa ra các quyết định y tế và các quyết định về quan hệ xã hội phù hợp hơn so với chỉ dựa vào tuổi trên giấy tờ.

Tham khảo thêm:
[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10292881/
[2] https://doi.org/10.1093/workar/waae002
[3] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5168481/
[4] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7581059/
[5] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7729445/
[6] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35152602/
[7] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24115775/

II. Đo tuổi sinh học bằng cách nào ?

Có một số phương pháp và công cụ được sử dụng để đo tuổi sinh học.

1. Đo chiều dài telomere
Telomere ngắn đi theo thời gian và được coi là một chỉ số của lão hóa tế bào.
Telomere là những đoạn DNA lặp lại (TTAGGG) ở đầu nhiễm sắc thể – đóng vai trò như “nắp bảo vệ” chống mài mòn DNA trong quá trình phân bào. Mối quan hệ giữa độ dài telomere và tuổi thực (biological age) được hiểu như sau:

– Mỗi lần tế bào phân chia, telomere ngắn dần (~24.8-27.7bp/năm) cho đến khi đạt ngưỡng tới hạn, kích hoạt quá trình apoptosis (tế bào tự hủy).
– Telomere dài hơn mức trung bình ở nhóm tuổi tương ứng thường liên quan đến “đồng hồ sinh học” trẻ hơn.
Yếu tố ảnh hưởng
– Bệnh lý: Telomere ngắn bất thường liên quan đến lão hóa sớm và ung thư.
– Di truyền: Chiều dài telomere ban đầu được quyết định từ khi sinh.
– Lối sống: Hút thuốc, béo phì, stress oxy hóa cũng như những lối sống thiếu lành mạnh khác làm tăng tốc độ rút ngắn telomere.
Do đó, telomere dài thường phản ánh tiềm năng sống lâu hơn và tuổi sinh học trẻ hơn.

2. Sử dụng bài tự kiểm tra tư thế một chân
Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học Thể thao Anh năm 2022 sử dụng bài kiểm tra tư thế một chân đã chỉ ra mối liên quan giữa thời gian giữ ở tư thế đứng một chân và tuổi sinh học.
Thời gian giữ được tư thế này càng lâu, tuổi sinh học càng trẻ. Nếu chỉ giữ được vài giây, có thể tuổi sinh học của bạn đang lớn hơn tuổi thật.

Cách thực hiện bài kiểm tra tư thế một chân
Đứng thẳng, hai chân khép lại, hai tay thả lỏng hai bên. Nâng một chân lên khỏi mặt đất. Giữ cho phần dưới của bàn chân nâng lên cách mặt đất khoảng vài chục cm. Giữ hai cánh tay của bạn ở hai bên và nhìn thẳng về phía trước.
Đếm số giây bạn có thể đứng ở tư thế một chân này mà không cần giơ tay hoặc đưa chân lên xuống.
Lặp lại bài kiểm tra ba lần và lấy điểm trung bình của ba lần để biết điểm của bạn.

Điểm bình thường của bài kiểm tra tư thế đứng một chân là bao nhiêu?
Thời gian giữ ở tư thế đứng một chân tùy thuộc vào độ tuổi. Sau đây là số liệu đối với nam giới:
Những người từ 18 đến 39 tuổi có thể đạt trung bình 43 giây
Những người từ 40 đến 49 tuổi có thể đạt trung bình 40,3 giây
Những người từ 50 đến 59 tuổi có thể đạt trung bình 37 giây
Những người từ 60 đến 69 tuổi có thể đạt trung bình 26,9 giây
Những người từ 70 đến 79 tuổi có thể đạt trung bình 18,3 giây
Những người từ 80 đến 99 tuổi có thể đạt trung bình 5,6 giây.

3. Vài cách khác để tự kiểm tra tuổi sinh học
– Đo chỉ số BMI: Tính BMI = cân nặng (kg) / (chiều cao (m))^2. Nếu BMI nằm trong khoảng 18,5 – 25, tuổi sinh học thường trẻ hơn tuổi thật. Nếu BMI cao hơn, tuổi sinh học có thể lớn hơn tuổi thật.
– Kiểm tra nhịp tim khi nghỉ: Nhịp tim lúc nghỉ bình thường là 60–100 lần/phút. Nếu nhịp tim cao hơn, có thể cộng thêm tuổi vào tuổi thật để ra tuổi sinh học.
– Đo độ dẻo dai: Ngồi duỗi thẳng chân, cúi người cố gắng chạm tay vào mũi chân. Nếu vươn xa hơn 25,4 cm, trừ một tuổi; dưới 12,7 cm, cộng một tuổi vào tuổi thật.
– Kiểm tra phản xạ, sức mạnh cơ bắp, độ đàn hồi da: Một số bài test khác như bắt thước rơi, véo da mu bàn tay xem thời gian da phục hồi, đo sức mạnh thổi tắt nến… cũng giúp ước lượng tuổi sinh học.

Cần lưu ý rằng “tuổi sinh học” (TSH) là một khái niệm phức tạp, đang tiếp tục được nghiên cứu, và hiện vẫn chưa có sự đồng thuận về định nghĩa hay cách đo lường chính xác, việc tích hợp các chỉ số sinh học, tâm lý, tinh thần, trí tuệ có thể giúp đánh giá chính xác hơn TSH của một người. Ngoài ra, TSH chỉ có thể phản ánh độ trẻ của các cơ quan nội tạng bên trong cơ thể và độ trẻ về trí tuệ, tinh thần, tâm lý, chứ không phản ánh được gì nhiều về độ trẻ trên khuôn mặt, đó là bởi vì những can thiệp nhằm giảm TSH (dinh dưỡng, vận động thể chất, sinh hoạt trí óc, tinh thần, etc.) không có ảnh hưởng gì mấy đến khuôn mặt.

Scroll to Top